मन्जुलको मुर्तिकला उर्लाबारी देखि जापान सम्म

मितेरीकोे लय पछ्याउँदै कौशिला

हरि कोइराला
उर्लाबारी , ४ फागुन । डेढ दशक अघि राष्ट्रलाई एक हजार मुर्ति निर्माण गरी सुम्पने घोषणा गर्नु भएका मोरङ,उर्लाबारी–६ का मुर्तिकार मञ्जुल बराइली(मन्जुल मितेरी)ले आफ्नो अभियान १० वर्ष भित्र पुरा गर्न सक्नु भएन । तर, उहाँ अझै पनि थाक्नु भएको छैन् । आफ्नो सङ्कल्प पुरा गर्ने अभियानमा उहाँलाई जीवन सङ्गीनी कौशिला राईले सहयोग गरिरहनु भएको छ ।
ढुङ्गामा छिनोले खोपेर विश्व प्रसिद्ध ब्यक्ति (दार्शनिक, बैज्ञानिक, साहित्यकार र नेता)को आकृति खोज्ने अभियान मै मितेरीले १५ वर्ष बिताइसक्नु भएको छ ।खस्रा ढुङ्गालाई कुँदेर आकृति निकाल्ने काम आफैमा चुनौति पूर्ण हो । तर पनि उहाँ आफ्नो प्रतिवद्धता पुरा हुनेमा ढुक्क हुनुहन्छ । आर्थिक अभाव ,सामाजिक असहयोग र आफ्नै घर खर्चको बैकल्पिक ब्यबस्था गर्न नसकेपछि मञ्जुलले पुन प्रतिवद्धता दोहो¥याउनु परेको हो । उहाँले भन्नुभयो–‘समाज सामु बोलेको कुरा पुरा गर्छु ।आर्थिक उपार्जन र घर चलाउन कठिन भएकोले प्रतिवद्धता पुरा गर्न सकिन । अबको मेरो अर्जुनदृष्टि ५ नै वर्ष जापान बसेर संसारको अग्लो वुद्धको मुर्ति बनाउने र जापानबाट फर्केर ५ वर्ष राष्ट्रलाई सुम्पने मुर्ति बनाउने हो ।’
मुर्तिकार मितेरी ३ वर्षयता आफ्ना सहयोगीका साथ जापानमा रहेर ६५ फिट अग्लो बुद्धको मुर्ति खोपिरहनु भएको छ । विशाल पहरामा कठिन परिश्रम गरेर नेपाली कला र पसिना बेचिरहनु भएका मितेरीलाई केही समय काभ्रेका सानोभाइ विश्वकर्मा, र उदयपुरका रामचन्द्र पण्डितले सहयोग गर्नुभयो । उहाँहरू अहिले नेपाल फर्किसक्नुभयो । हाल धरानका जीवन पौडेल, कानेपोखरीका चतुरलाल राजवंशी र मिक्लाजुङ मोरङका गणेश राई, रामकुमार राई र सुवास बिश्वकर्माले साथ दिइरहनु भएको छ । जापान सरकारले ‘ कुमामोतो’ भन्ने ठाउँमा ६५ फुटको मुर्ति बनाउने जिम्मेबारी दिएको छ । त्यसका अतिरिक्त मितेरीले पहरामा ४५ फुटका २ वटा र ३० फुटका चार वटा मुर्ति निर्माण गर्नु पर्नेछ । मितेरीका अनुसार त्यहाँ बनिरहेको मुर्ति पछिल्लो २ सय वर्षयताको सबैभन्दा ठूलो ढुङ्गाको मुर्ति हो ।

स्वदेशमा कलाको सम्मान नभएपछि बाध्य भएर बिदेशिनु परेको मन्जुलको भनाई छ । उहाँले भन्नुभयो–राष्ट्रबाट सम्मान प्राप्त हुन्छ, सम्मानले दैनिकी नचल्दो रहेछ । २०७२ मा ५० हजार नगद सहितको राष्ट्रिय युवा प्रतिभा पुरस्कार लगायत दर्जन बढी पुरस्कार र सम्मान प्राप्त गरेपनि आफ्नो कलाको मूल्य नपाउँदा मितेरी निरास हुनुहुन्छ ।
एक महिना अघि जापान फर्कनु भएका मितेरीले संस्कृति विषयमा स्नातकोत्तर गर्नु भएको छ । उहाँ भन्नुहुन्छ–ढुङ्गामा कला भर्ने सीप सिकें । संस्कृतिमा डिग्री लिएँ । स्वदेशमा न कलाको सम्मान छ, न पढाई अनुसार जागीर पाइन्छ ।’जापानमा उहाँ दैनिक ८ घण्टा हम्मरले ढुङ्गा माथि छिनो लगाउनु हुन्छ ।र दैनिक १४ हजार नेपाली रुपियाँ कमाउनु हुन्छ । ‘काम कठिन होइन, तर विदेशी भुमिमा आफ्नो सिर्जना बेच्नु पर्दा मन अमिलिन्छ,पीडा बोध हुन्छ । र जीवन बाँच्नका लागि सीप बेच्नै पर्ने रहेछ।’
०६१ साल यता उहाँले २ हजार ५सय वटा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय चर्चित ब्यक्तिहरुको मूर्ति,शालिक र प्रतिमा बनाइसक्नु भएको छ । एक सय वटा सहयोग स्वरुप निशुल्क दान दिनु भएको छ भने ९ सय वटा बिक्री भइसकेका छन् ।
हाल मञ्जुलले बनाएका मूर्तिहरुले संरक्षण खोजिरहेका छन् । मञ्जुल संगं्राहलयको कल्पना गर्नु भएका मितेरीले सुरुमा उर्लाबारी बजारमा संग्राहलय बनाएर राख्नु भएको थियो । तर अहिले जापान जानु पर्ने भएपछि उहाँद्वारा निर्मित मुर्तिको संरक्षण उहाँकी जीवन सङ्गीनीले गरिरहनु भएको छ । उर्लाबारी नगरपालिकासँगै रहेको उहाँको मञ्जुल मुर्तिकला केन्द्रको सबै चाँजोपाँजो जीवन सङ्गीनी कौशिला राईले गरिरहनु भएको छ । कौशिला आफै पनि मुर्ति र शालिक बनाउन सिपालु भइसक्नु भएको छ । ढुङ्गामा भगवान शिवको मुर्ति खोपिरहनु भएकी कौशिलाले भन्नुभयो – उहाँको सङ्कल्प पुरा गर्न म समेत लागेकी हुँ । उहाँ मात्र होइन । मन्जुल मुर्तिकला केन्द्रमा अरु सात जना म्ुर्तिकारहरू आफ्नो सीप ढुङ्गामा भरिरहनु भएको छ । कौशिलाले दोहो¥याएर भन्नुभयो – नेपालमा सिर्जनाको मुल्य छैन् । त्यसैले मन्जुल जापान जानुभयो ।
मन्जुलले बनाएका शालिक मध्ये झापाको गरामुनीमा सुखानी काण्डका ६ सहिद र ताप्लेजुङको घुन्सामा दुर्घटनामा परी मरेका तत्कालीन बन मन्त्री र वन विज्ञहरू सहित २४ जनाको शालिक अत्यन्तै लोभलाग्दो र आकर्षक रहेको चर्चामा छ । परिवारका कुनै सदस्य पनि मूर्तिकला प्रति लगाव नभएपनि मञ्जुल महान कलाकार अरनिको जीवनी पढेर मूर्ति बनाउन थालेको बताउँनु हुन्छ ।
जुँघाको रेखी बस्दै गर्दा छिनो र हतौडा बोकेर ढुङ्गा खोप्न सुरु गर्नुभएका मन्जुल अहिले ४२ वर्षको हुनुभयो । आर्थिक रुपमा समृद्ध नभई राष्ट्रका लागि केही गर्न नसकिने निष्कर्षमा पुग्नु भएका मन्जुलले भन्नुभयो–ढुङ्गा किन्न सक्ने भएर आउँछु अनि प्रत्येक तीन दिनमा एउटा मुर्ति बनाएर,इतिहास बनाएरै छोड्छु ।’

तपाईको प्रतिक्रिया

सम्बन्धित

हाम्राे टिम

अध्यक्ष : हरिप्रसाद काेइराला

सम्पादक: पर्शुराम निराैला (प्रशान्त)

सुचना प्रविधि प्रमुख : भवेश मण्डल

संवाददाता : बिमला अधिकारी 

संवाददाता : पूजा बस्नेत

संवाददाता :  नवराज तुम्बापाे

 

हाम्राे बारेमा

ईनेपालपत्र डिजिटल मिडिया  प्रा.लि. द्वारा संचालित enepalpatra.com अनलाईन पत्रिकाले देश बिदेशका ताजा सामाचार सम्प्रेषण गर्दछ ।
सूचना तथा प्रसारण विभाग – १६७९/०७६/०७७
प्रेस काउन्सिल दर्ता न:– ४३९/०७६/०७७
कम्पनी दर्ता न:– २२९२७९/०७६/०७७
स्थायी लेखा नम्वर – ६०९६७०४८०

सम्पर्क

कानेपाेखरी -७ , मोरङ 

शाखा कार्यालय – लेटाङ,  माेरङ

सम्पर्क नं. :

बिज्ञापनका लागि:9842145045/9819325999
इमेल [email protected]

फेसबुक

Copyright © 2015-2021 Enepal Patra Pvt. Ltd.