Enepal Patra Pvt. Ltd. , ६ पटक हेरिएको
काठमाडौं, ४ कात्तिक। पुरातत्वविद्हरूले एउटा गुफामा फेला परेका निएन्डरथलका हड्डीहरूमा धारिलो भालाको प्रहार जनाउने निशानहरू पत्ता लगाएका छन्।
यसका साथै, त्यहाँ पहिले लागेको तर ज्यान नलिएको चोटको पनि सङ्केत भेटिएको छ, जसले ती व्यक्तिले सायद स्याहारसुसार वा हेरचाह पाएका थिए भन्ने सङ्केत गर्छ।
उत्तरी इराकको जाग्रोस पर्वत शृङ्खलामा रहेको शनिदार गुफाबाट अनुसन्धानकर्ताहरूले निएन्डरथल मानवको अस्थिपञ्जरको केही भाग फेला पारेका छन्। उक्त व्यक्ति ४० देखि ४५ वर्षको उमेरको रहेको अनुमान गरिएको छ। फेला परेका अवशेषहरूमा बायाँ काँधको हड्डी पनि समावेश छ, जसमा १५ मिलिमिटरको गोलो प्वाल देखिन्छ, यो तथ्यले धारिलो हतियारद्वारा आक्रमण गरिएको हुन सक्ने सङ्केत गर्छ।
यस व्यक्तिलाई 'शनिदार ए' नाम दिइएको छ। यसका अवशेषहरू (हाडहरू) एउटा गुफाभित्र, चट्टान र गेगरमुहान मुनि करिब २५ फिटको गहिराइमा फेला परेका थिए। यी अवशेषहरू करिब ७५,००० वर्ष पुराना हुन्। अनुसन्धानकर्ताहरूले यो व्यक्ति पुरुष थियो वा महिला, सो अझैसम्म यकिन गर्न सकेका छैनन्।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार घाउको आकारले यो कुनै तिखो काठको भालाले जोडले प्रहार गर्दा लागेको सङ्केत गर्छ। निएन्डरथलहरूले ढुङ्गाको टुप्पो जडित भालाको सट्टा यस्तै किसिमका काठका भालाहरू प्रयोग गर्ने गरेको विश्वास गरिन्छ। यो हतियार ठूला स्तनधारी जनावरहरूको सिकार गर्न प्रयोग गरिन्थ्यो, जुन उनीहरूका लागि खानाको मुख्य स्रोत थियो।
इङ्गल्याण्डकी जैविक मानवशास्त्री एम्मा पोमरोयले व्याख्या गरिन्, "भाला छाला र मुख्य मांसपेशीहरू, विशेष गरी छातीको मांसपेशी (पेक्टोरालिस), लाई छेड्दै स्टर्नम (छातीको हड्डी), करङहरू, र करङ तथा फोक्सोका बीचमा रहेका मांसपेशीहरूसम्म पुगेको थियो।" यस खोजसम्बन्धी एउटा अनुसन्धान प्रतिवेदन साइन्टिफिक रिपोर्ट्स नामक जर्नलमा प्रकाशित भएको छ, जसमा पोमरोय प्रमुख लेखिका छिन्।
क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका पुरातत्वविद् तथा उक्त अनुसन्धान प्रतिवेदनका सह-लेखक ग्रेम बार्करले सन् २०१५ देखि शनिदार गुफामा भइरहेको उत्खनन कार्यको नेतृत्व गर्दै आएका छन्।
उनीहरूका अनुसार, यो आक्रमण मानिसहरूबीचको द्वन्द्वबाट उत्पन्न भएको हुन सक्छ। अनुसन्धानकर्ताहरू अझ अगाडि बढेर के अनुमान लगाउँछन् भने, यो हिंसा एउटै निएन्डरथल समूहका सदस्यहरूबीच वा दुई प्रतिद्वन्द्वी निएन्डरथल समूहहरूबीच भएको हुन सक्छ। उनीहरूका अनुसार, यो आक्रमण होमो सेपियन्स (आधुनिक मानव) द्वारा गरिएको वा चोटपटक कुनै दुर्घटनाको परिणाम भएको सम्भावना निकै कम छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले यो पनि पत्ता लगाएका छन् कि उक्त हतियारका कारण हड्डीका टुक्राहरू आफ्नो ठाउँबाट सरेका थिए। चोटको प्रकृतिले के देखाउँछ भने, भाला माथिबाट प्रहार गरिएको थियो; यसले छातीको बायाँ भाग छेड्दै शरीरको अगाडिको भागबाट भित्र पसी, पूरै शरीर पार गरेर काँधको हड्डीसम्म पुगेको थियो, जसका कारण तत्कालै मृत्यु भयो।
अनुसन्धानकर्ताहरूले काँधको हड्डी, धेरै करङहरू, लगभग सम्पूर्ण दाहिने हात र सात दाँतहरू फेला पारेका छन्, जसमध्ये धेरैजसो तल्लो बङ्गारामा पर्छन्। यी सबै अवशेषहरू 'शनिदार ए' भनेर तोकिएको व्यक्तिको हो। दाँतहरूले प्रमाण दिन्छ कि यो निएन्डरथल आफ्नो मृत्यु हुनुभन्दा कम्तिमा एक वर्ष अघि गम्भीर चोटबाट बचेको थियो। उनको अनुहारमा लागेको यो चोटले गर्दा उनका केही दाँत भाँचिए; एउटा दाँत दुई भागमा विभाजित भयो, एउटा आधा उनको मुखमा रह्यो, जबकि अर्को आधा बाहिर खस्यो।
पोमरोय भन्छन्, "पक्कै पनि पीडा तीव्र थियो होला, अनि खानपानजस्ता आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्न पनि अत्यन्तै कठिन भएको हुनुपर्छ; सायद 'शनिदार ए'लाई खाना पिसेर खुवाउनुपर्ने र आरामको पनि आवश्यकता थियो होला। निको हुने क्रममा, 'शनिदार ए' ले आफ्ना समूहका सदस्यहरूबाट आधारभूत कामहरूमा सहयोग पाएको हुन सक्छ।" वैज्ञानिकहरू यस प्रकारको हेरचाह र सहयोगलाई उनीहरूबीच रहेको स्नेहको सङ्केतका रूपमा व्याख्या गर्छन्।
शनिदार 'ए' ती पाँच निएन्डरथलहरूमध्ये एक हुन्, जसका अवशेषहरू एउटा चट्टानी स्तम्भको पछाडि सावधानीपूर्वक राखिएको अवस्थामा फेला परेका थिए। यो एउटा यस्तो चिहानस्थल थियो जहाँ धेरै पुस्ताका मानिसहरूलाई एक-अर्काको नजिक गाडिएको थियो। यी पाँच जनामध्ये चार वयस्क र एक बच्चा थिए।
हजारौं वर्षसम्म, यो गुफा निएन्डरथलहरूका लागि मौसमी बसोबासको थलो रह्यो। त्यसपछि, यसलाई होमो सेपियन्स (मानव प्रजाति) ले प्रयोग गरे। होमो सेपियन्स अर्थात् आधुनिक मानवको तुलनामा निएन्डरथलहरूको शरीर अझ सुगठित र निधारका हड्डीहरू अझ बढी उठेका हुन्थे।
घुमन्ते शिकारी-सङ्कलकका रूपमा, उनीहरू ४,००,००० देखि ४०,००० वर्ष अघिको अवधिमा युरेसियादेखि एट्लान्टिक महासागरसम्म र युरल पर्वतसम्म फैलिएको विशाल क्षेत्रमा बसोबास गर्थे।
त्यसपछि, यी क्षेत्रहरू होमो सेपियन्स (आधुनिक मानव) को बासस्थान बने। यी दुई प्रजातिहरूका बीचमा अन्तरप्रजनन (interbreeding) पनि भयो। अफ्रिका बाहिरका आधुनिक मानव जनसंख्यामा निएन्डरथल डीएनएका अवशेषहरू फेला परेका छन्।
ग्रेट जाब नदी उपत्यकातिर फर्किएको यो गुफा सन् १९५०को दशकदेखि नै निएन्डरथलहरूबारे जानकारीको स्रोत रहँदै आएको छ। अहिले, 'शनिदार ए' को मद्दतले उनीहरूको जीवनशैलीबारे थप जानकारीहरू उजागर भइरहेका छन्।
प्रकाशित मिति: २०२६-१०-२३ , समय : ०९:४४:३१ , ५३ मिनेटutes अगाडि