ईनेपालपत्र संबाददाता , ४ पटक हेरिएको
दिपक बास्तोला
उर्लाबारी, १ असाेज
नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा बाल प्रतिभाका रूपमा एक समय अत्यन्तै चर्चामा आएका अशोक दर्जीको विषय फेरि सामाजिक सञ्जालमा बहसको केन्द्रमा आएको छ। कुनै समय अशोकको स्वर, उनको सरल जीवनशैली र सांगीतिक प्रतिभाले लाखौँ नेपालीको मन जितेको थियो। सडकबाट गीत गाउँदै चर्चामा आएका अशोकलाई व्यावसायिक सांगीतिक क्षेत्रमा ल्याउने क्रममा टंक बुढाथोकीसँगको सहकार्य पनि व्यापक रूपमा चर्चित भयो।
तर अहिले समय फेरिएको छ। अशोक बालकबाट युवा हुँदै गएका छन्। विगतमा आफू वरिपरि भएका गतिविधि बुझ्ने र प्रश्न गर्ने अवस्थामा उनी पुगेका छन्। यही समयमा उनको विगतको सांगीतिक यात्रा, विभिन्न कार्यक्रम, चलचित्र तथा गीतमा भएको सहभागिता र विशेषगरी आर्थिक पक्षबारे सामाजिक सञ्जालमा गम्भीर प्रश्नहरू उठ्न थालेका छन्।
प्रश्न केवल अशोक र टंक बुढाथोकीबीचको सम्बन्धमा सीमित छैन। प्रश्न उठेको छ-अशोकको नाममा कुनै रकम उठाइएको थियो भने त्यो रकम कति थियो ? कहाँबाट उठाइएको थियो? कहाँ खर्च भयो? विभिन्न कार्यक्रमबाट कति आम्दानी भयो? अशोकलाई कति पारिश्रमिक दिइयो? र बाँकी रकमको हिसाब कहाँ छ?
यी प्रश्नहरूको जवाफ सामाजिक सञ्जालमा बहस गरेर मात्र होइन, प्रमाण र कागजातसहित आउनुपर्ने माग भइरहेको छ।
‘अशोकलाई एक दिन बाटोमा छाडिन्छ’ भन्ने आशंका किन उठ्यो?
अशोक दर्जी चर्चामा आउँदा उनी अत्यन्तै सानो उमेरका थिए। उनको स्वर र प्रस्तुतीकरण सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि उनलाई विभिन्न ठाउँमा कार्यक्रमका लागि बोलाउन थालियो। त्यसपछि गीत रेकर्डिङदेखि चलचित्रसम्म उनको सहभागिता देखियो।
यस क्रममा टंक बुढाथोकीसँगको सहकार्यले अशोकको करियरमा ठूलो प्रभाव पारेको भन्ने सार्वजनिक धारणा रहँदै आएको छ। तर अहिले सामाजिक सञ्जालमा केही व्यक्तिहरूले पुरानो सहकार्यलाई पुनः मूल्यांकन गर्दै प्रश्न गरिरहेका छन्।
उनीहरूको प्रश्न छ-अशोकलाई लामो समयसम्म व्यावसायिक रूपमा अघि बढाउने योजना के थियो? उनको भविष्यका लागि कुनै व्यवस्थित योजना बनाइएको थियो कि थिएन? उनको नाम र लोकप्रियताबाट प्राप्त हुने आम्दानी तथा अवसरको व्यवस्थापन कसरी गरिएको थियो?
अझ गम्भीर प्रश्न त यो छ—यदि अशोकको लोकप्रियता कम भएको भए पनि उनलाई उस्तै रूपमा संरक्षण र अवसर दिइन्थ्यो कि दिइँदैनथ्यो?
यी प्रश्नको उत्तर अनुमानबाट होइन, सम्बन्धित पक्षको स्पष्ट धारणा र उपलब्ध कागजातबाट आउनुपर्छ।
‘अशोकको लोकप्रियता प्रयोग भयो?’ भन्ने बहस
अशोक चर्चामा आउँदा उनको लोकप्रियतालाई विभिन्न सांगीतिक परियोजनामा प्रयोग गरिएको भन्ने चर्चा भएको थियो। उनका गीतहरू, स्टेज कार्यक्रम र चलचित्रसम्बन्धी गतिविधिमा उनको सहभागिता भयो।
त्यससँगै सामाजिक सञ्जालमा अर्को प्रश्न पनि उठिरहेको छ—अशोकको लोकप्रियतासँगै अन्य कलाकार तथा परिवारका सदस्यलाई पनि दर्शकमाझ पुर्याउने उद्देश्य थियो कि थिएन?
विशेषगरी गीतहरूमा सँगै गाउने, चलचित्रमा सँगै देखिने र कार्यक्रमहरूमा सँगै प्रस्तुत हुने विषयलाई लिएर अहिले विभिन्न टिप्पणी भइरहेका छन्।
तर यहाँ एउटा कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ—कसैले कसैको लोकप्रियता प्रयोग गर्यो भन्ने निष्कर्ष निकाल्नुअघि वास्तविक सम्झौता, परियोजनाको उद्देश्य, आर्थिक विवरण र सम्बन्धित व्यक्तिहरूको आधिकारिक भनाइ हेर्न आवश्यक हुन्छ।
त्यसैले अहिले उठिरहेको प्रश्नलाई आरोपको अन्तिम निष्कर्षभन्दा पनि जवाफ मागिएको सार्वजनिक प्रश्नका रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।
‘मन बिनाको धन’ र अशोकको योगदान
अशोक दर्जीको सांगीतिक यात्रासँग जोडिएको चर्चित परियोजनामध्ये ‘मन बिनाको धन’ पनि एक हो। यो परियोजनामा अशोकको सहभागितालाई लिएर दर्शकबीच विभिन्न धारणा छन्।
केही समर्थकहरूको भनाइमा अशोकको लोकप्रियता र भावनात्मक प्रभावले परियोजनालाई दर्शकमाझ आकर्षित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। अर्कोतर्फ, कुनै पनि गीत वा चलचित्रको सफलता एउटै कलाकारको कारण मात्र हुन्छ भन्न मिल्दैन। त्यसमा निर्माता, निर्देशक, संगीतकार, कलाकार, प्रचारप्रसारलगायत धेरै पक्षको योगदान हुन्छ।
त्यसैले यहाँ पनि प्रश्न एउटै हो—अशोकको योगदानको आर्थिक र व्यावसायिक मूल्यांकन कसरी गरिएको थियो?
यदि सम्झौता भएको थियो भने त्यसमा के व्यवस्था थियो? पारिश्रमिक कति तोकिएको थियो? परियोजनाबाट भएको आम्दानीमा अशोकको कुनै हिस्सा थियो कि थिएन?
यी प्रश्नको जवाफ आएपछि मात्र वास्तविक अवस्था बुझ्न सकिन्छ।
सबैभन्दा ठूलो प्रश्न—‘रातो बुक’ कहाँ छ?
अहिले सामाजिक सञ्जालमा सबैभन्दा धेरै चर्चा भइरहेको विषयमध्ये एउटा आर्थिक अभिलेखसँग जोडिएको प्रश्न हो। केही व्यक्तिहरूले अशोकको नाममा विगतमा रकम उठाइएको भए त्यसको सम्पूर्ण विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग गरिरहेका छन्।
‘रातो बुक’ भनेर सामाजिक सञ्जालमा चर्चा गरिएको अभिलेख वास्तवमै के हो? त्यसमा के विवरण छ? त्यो कसको जिम्मामा थियो? त्यसमा अशोकको नाममा उठेको रकमको विवरण छ कि छैन?
यदि त्यस्तो कुनै आधिकारिक आर्थिक अभिलेख छ भने त्यसलाई सम्बन्धित पक्षले स्पष्ट पार्न सक्छन्।
यदि छैन भने पनि त्यसबारे स्पष्ट जवाफ दिन सकिन्छ।
किनकि सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न उठिसकेपछि मौनताले झन् धेरै प्रश्न जन्माउन सक्छ।
कार्यक्रमबाट आएको पैसा कति?
अशोक दर्जी चर्चामा आएपछि विभिन्न ठाउँमा कार्यक्रमहरू भएको कुरा सार्वजनिक रूपमा देखिएको थियो। त्यस्ता कार्यक्रमबाट आयोजकले कति रकम तिर्थे? अशोकको पारिश्रमिक कति थियो? यात्रा, बसोबास र अन्य खर्च कसले बेहोर्थ्यो?
कार्यक्रमबाट आएको सम्पूर्ण रकम एउटै ठाउँमा जम्मा हुन्थ्यो कि कलाकारअनुसार छुट्टाछुट्टै हिसाब हुन्थ्यो?
यी सबै विषयको पारदर्शी विवरण सार्वजनिक भयो भने अहिलेको विवाद धेरै हदसम्म स्पष्ट हुन सक्छ।
कुन कार्यक्रमबाट कति रकम आयो, कति खर्च भयो र कति बाँकी रह्यो—यसको हिसाब देखाउन सकिन्छ कि सकिँदैन?
यही प्रश्न अहिले सामाजिक सञ्जालमा जोडदार रूपमा उठिरहेको छ।
‘अशोकलाई चिन्दैन’ भन्ने दाबीबारे पनि प्रश्न
सामाजिक सञ्जालमा टंक बुढाथोकी र अशोक दर्जीको अहिलेको सम्बन्धलाई लिएर विभिन्न दाबीहरू भइरहेका छन्। कतिपयले टंकले अहिले अशोकलाई नचिनेको जस्तो व्यवहार गरेको आरोप लगाएका छन्।
तर यस्तो दाबीलाई तथ्यका रूपमा प्रस्तुत गर्नुअघि टंक बुढाथोकीले वास्तवमा के भनेका छन्, कुन सन्दर्भमा भनेका छन् र अहिले उनीहरूबीचको सम्बन्ध कस्तो छ भन्ने आधिकारिक जानकारी आवश्यक हुन्छ।
विगतमा एउटै सांगीतिक यात्रामा देखिएका दुई व्यक्तिबीच अहिले दूरी आएको भए त्यसको कारण पनि सम्बन्धित व्यक्तिहरूले नै स्पष्ट गर्न सक्छन्।
तर एउटा कुरा भने महत्वपूर्ण छ—विगतमा कसैलाई अगाडि बढाउन भूमिका खेलेको भए त्यसको श्रेय माग्ने अधिकार हुन्छ भने, त्यसैगरी पारदर्शिताको प्रश्न उठेमा त्यसको जवाफ दिने जिम्मेवारी पनि हुन्छ।
अशोक अब बालक मात्र रहेनन्
यो घटनाको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष यही हो।
अशोक दर्जी जब चर्चामा आए, उनी बालक थिए। उनको नाममा भएका निर्णयहरूमा अभिभावक, व्यवस्थापक वा अन्य जिम्मेवार व्यक्तिहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुने अवस्था थियो।
तर अहिले अशोक आफैँ आफ्नो विगत बुझ्ने अवस्थामा पुगेका छन्। उनले आफ्नो करियरमा के भयो, आफूले कहाँ काम गरेँ, कुन कार्यक्रम गरेँ र आफ्नो नामबाट के–कति आर्थिक गतिविधि भए भन्ने प्रश्न सोध्नु अस्वाभाविक होइन।
बाल कलाकारको लोकप्रियता प्रयोग हुने अवस्थामा उसको अधिकार, पारिश्रमिक, भविष्य र आर्थिक सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने विषय विश्वभर नै महत्वपूर्ण मानिन्छ।
त्यसैले अशोकको विषयलाई व्यक्तिगत विवादका रूपमा मात्र हेर्नुभन्दा बाल कलाकारको अधिकार र आर्थिक पारदर्शिताको विषयका रूपमा पनि हेर्नुपर्ने आवाज उठिरहेको छ।
अब प्रश्नको जवाफ कसले दिने?
सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न उठाउनेहरू स्पष्ट जवाफ चाहन्छन्।
यदि अशोकको नाममा कुनै रकम उठाइएको थिएन भने—त्यो स्पष्ट पारियोस्।
यदि उठाइएको थियो भने—कति उठाइएको थियो, कहाँ खर्च भयो र बाँकी कति रह्यो भन्ने विवरण देखाइयोस्।
यदि कार्यक्रमबाट आम्दानी भएको थियो भने—सम्बन्धित कार्यक्रमहरूको हिसाब सार्वजनिक गरियोस्।
यदि अशोकले पारिश्रमिक पाएका थिए भने—कुन सम्झौताअनुसार कति पाएका थिए भन्ने स्पष्ट गरियोस्।
यदि कुनै परियोजनामा अशोकको योगदान थिएन वा सीमित थियो भने—त्यो पनि प्रमाणसहित बताइयोस्।
र यदि सामाजिक सञ्जालमा लगाइएका आरोपहरू गलत हुन् भने—सम्बन्धित पक्षले तथ्य र प्रमाणसहित ती आरोपको खण्डन गर्न सक्छन्।
‘Justice for Ashok Darji’ किन ट्रेन्ड हुँदैछ?
अशोकका समर्थकहरूले अहिले ‘Justice for Ashok Darji’ भन्दै सामाजिक सञ्जालमा आवाज उठाइरहेका छन्। उनीहरूको मागलाई मुख्य रूपमा अशोकको अधिकार, सम्मान, विगतका गतिविधिको पारदर्शिता र आर्थिक विवरणसँग जोडिएको देखिन्छ।
तर न्यायको माग गर्नु र कसैलाई दोषी घोषणा गर्नु फरक कुरा हो।
वास्तविक न्यायका लागि आरोपको अनुसन्धान, प्रमाणको परीक्षण, सम्बन्धित पक्षको भनाइ र आवश्यक परे कानुनी प्रक्रियाको सहारा लिनुपर्ने हुन्छ।
त्यसैले अहिलेको अवस्थामा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो—भावनाभन्दा तथ्य। आरोपभन्दा प्रमाण। विवादभन्दा पारदर्शिता।
अन्तिम प्रश्न
अशोक दर्जी कुनै समय नेपाली दर्शकको मनमा बसेका बाल प्रतिभा थिए। उनको संघर्ष र प्रतिभाले उनलाई चर्चामा ल्याएको थियो। उनलाई साथ दिने, गीत गाउने, कार्यक्रम गराउने र अवसर दिने व्यक्तिहरूको योगदान पनि आफ्नो ठाउँमा हुन सक्छ।
तर यदि विगतमा अशोकको नाममा आर्थिक कारोबार भएको थियो भने त्यसको हिसाब स्पष्ट हुनु आवश्यक छ।
यदि कुनै हिसाब छैन भने त्यसको कारण के हो?
यदि हिसाब छ भने त्यो सार्वजनिक गर्न समस्या के हो?
यदि आरोप गलत हुन् भने प्रमाणसहित जवाफ किन नदिने?
अहिले सामाजिक सञ्जालमा उठिरहेको बहसको केन्द्रमा यही प्रश्न छ।
अशोक दर्जीको नाममा पैसा उठेको थियो कि थिएन? उठेको भए कति? कहाँ खर्च भयो? विभिन्न कार्यक्रमबाट कति आम्दानी भयो? अशोकले कति पाए? उनको भविष्यका लागि के व्यवस्था गरियो? र विगतमा उनको नाम र लोकप्रियताबाट भएका गतिविधिको वास्तविक आर्थिक विवरण कहाँ छ?
यी प्रश्नको जवाफ सम्बन्धित पक्षबाट आएपछि मात्र यो विवादले वास्तविक दिशा पाउनेछ।
अहिलेका लागि सामाजिक सञ्जालमा उठेका दाबीहरूलाई प्रमाणित तथ्यका रूपमा लिनुभन्दा जवाफ मागिएका गम्भीर सार्वजनिक प्रश्नहरूका रूपमा लिनु आवश्यक छ।
प्रकाशित मिति: २०२६-०९-१७ , समय : ११:०२:०३ , १ घन्टा अगाडि