निरोज ढकाल , ४ पटक हेरिएको
एचआईभी अब दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्थापन गर्न सकिने रोग, आधुनिक उपचारले बदल्यो तस्वीर एक समय ज्यानै लिने रोगका रूपमा चिनिएको एचआईभी (HIV) अहिले आधुनिक चिकित्सा प्रविधिका कारण दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्थापन गर्न सकिने अवस्थासम्म पुगेको छ। सन् १९९० को दशकको मध्यतिर एचआईभी पुष्टि भएका व्यक्तिको औसत आयु करिब ३९ वर्ष मात्रै हुने गर्थ्यो। तर हाल उपलब्ध उपचारका कारण संक्रमित व्यक्तिहरू पनि आफ्नो उमेर समूहका अन्य व्यक्तिसरह लामो जीवन बाँच्न सक्ने भएका छन्।
यो परिवर्तन मुख्यतः एन्टिरेट्रोभाइरल थेरापी (ART) को विकास र प्रभावकारी प्रयोगका कारण सम्भव भएको हो। नियमित रूपमा एआरटी सेवन गर्दा शरीरमा रहेको भाइरल लोड ‘पत्ता नलाग्ने’ स्तरसम्म घटाउन सकिन्छ। यस्तो अवस्थामा संक्रमित व्यक्तिको स्वास्थ्य सुरक्षित रहने मात्र होइन, यौन सम्पर्कमार्फत अरूमा संक्रमण सर्ने जोखिम पनि प्रभावकारी रूपमा अन्त्य हुन्छ। यसलाई विश्वव्यापी सार्वजनिक स्वास्थ्य क्षेत्रको ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि चिकित्सा क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति भए पनि एचआईभीविरुद्धको लडाइँ पूर्ण रूपमा समाप्त भने भएको छैन। अहिलेको मुख्य चुनौती वैज्ञानिक ज्ञानको अभाव होइन, बरु उपचारमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्नु हो। सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक अवरोधका कारण धेरै देश तथा समुदायमा अझै पनि जीवनरक्षक औषधि सबैसम्म पुग्न सकेको छैन।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अब एचआईभीविरुद्धको संघर्ष प्रयोगशालाभन्दा बढी नीति, वितरण प्रणाली र समान स्वास्थ्य सेवामा केन्द्रित हुनुपर्ने अवस्था आएको छ। आधुनिक उपचार उपलब्ध हुँदा पनि त्यसको न्यायोचित र समावेशी वितरण सुनिश्चित गर्न नसके महामारी अन्त्य गर्न कठिन हुने उनीहरूको चेतावनी छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार वैज्ञानिक उपलब्धिलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गरी सबै संक्रमित व्यक्तिसम्म उपचार पुर्याउनु नै एचआईभी महामारी अन्त्य गर्ने अन्तिम लक्ष्य हो।
प्रकाशित मिति: २०२६-०२-१३ , समय : २०:०१:५७ , ३ घन्टा अगाडि